aöf ders kitapları - tek kaynak çıkmış sorular, özetler, deneme sınavları
aöf ders kitapları - tek kaynak çıkmış sorular, özetler, deneme sınavları





ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I ÇALIŞMA KİTAPÇIĞI (TAR201U)

www.onlinefotokopi.com


#-

Ara (Vize) Sınav Öncesi Son Hazırlık - Pratik Bilgiler

Aşağıdaki ifadelerdeki sınava girmeden birkaç saat önce mutlaka ezberleyin. Tamamı çıkmış sorulardan derlenmiştir. Sınav esnasında çok faydasını göreceksiniz.(Altı çizili kelimeler olumsuzdur!! Çok dikkat ediniz.)

1) Osmanlı Devleti?nde ilk anayasal yönetimin başlangıcını temsil eden I. Meşrutiyet 23 Aralık 1876 ilan edilmiştir
2) Tanzimat Dönemi?nde yerel düzeyde halkın sınırlı bir şekilde yönetime katılmasını sağlayan ilk düzenleme Muhassıllık Meclisi
3) Osmanlı Devleti?nin Birinci Dünya Savaşı?nda Galiçya Cephesi?nde savaşmasının en önemli nedeni Avusturya-Macaristan güçlerine yardım etmek
4) İngilizlere kapitülasyonları dahi aşan imtiyazların verildiği antlaşma Balta Limanı Antlaşması
5) Rusya?nın Birinci Dünya Savaşından çekilirken imzaladığı antlaşma Brest ? Litovsk
6) 1909 Anayasa değişikliğinde en fazla üzerinde durulan kavram Hâkimiyet-i Milliye
7) II. Mahmut döneminde saray ile ayanlar arasında imzalanan Sened-i İttifak belgesinin en önemli özelliği Merkezi otoritenin sınırlandırılması
8) Tanzimat Fermanı?nın yeni yönetim tarzı bakımından dikkat çeken en önemli özelliği Yeni kanunlara ihtiyaç duyulduğunu açıklaması ve meclisler eliyle karar alma anlayışını getirmesi
9) "Atlas Okyanusu kıyısındaki limanların önemini kaybetmesi" coğrafi keşiflerin sonuçlarından değildir.
10) "Merkezi otoritenin güçlenmesi" Osmanlı Devleti?nde Avrupa?daki gelişmelere paralel olarak yaşanan buhranın sebeplerinden biri değil.
11) Osmanlı Devleti?nin Trablusgarp?taki egemenliğini ve Kuzey Afrika?daki siyasi varlığını sona erdiren antlaşma Uşi Antlaşması
12) Birinci Dünya Savaşını başlatan olay Avusturya-Macaristan veliahdının SarayBosna?da Sırplı bir öğrenci tarafından öldürülmesi
13) II. Abdülhamit döneminde İslamcılık politikasının güç kazanmasında en fazla yararlanılan araç Telgraf
14) V. Mehmet Reşat?ın Rumeli seyahatine çıkmasının en önemli amacı Makedonya ve Arnavutluk halkını devlete ısındırmak ve güvenliği sağlamak
15) Osmanlı Devleti?nin itilaf devletlerine resmen savaş ilan ettiği tarih 11 Kasım 1914
16) Birinci Dünya Savaşı?nda Kafkas Cephesi?nde Enver Paşa?nın saldırı emrine karşı çıkan kişi Hasan İzzet Paşa
17) Osmanlı Devleti?nde 1831'de çıkarılan ilk Türkçe gazete Takvim-i Vekayi
18) Osmanlı Devleti?nin İtilaf Devletlerine resmen savaş ilan ettiği tarih 11/11/1914
19) Vaka-i Hayriye adıyla tarihe geçen olay Yeniçeri Ocağının kaldırılması
20) Tarihe ?sopalı seçim? adıyla geçen seçimler 1912 yılında yapılmıştır
21) Rusya?nın Birinci Dünya Savaşı'ndan çekilirken imzaladığı antlaşma Brest - Litovsk
22) Osmanlı Devleti?nde tüm bireyler için ilköğretimi zorunlu hale getiren belge Kanun-i Esasi
23) "ilk gazetenin çıkarılması" Lale Devri'nin özelliklerinden biri değildir.
24) "Avrupa?daki hanedanlar arasında çatışmaların yaşanması" Osmanlı Devleti?nde 17. yüzyılda yaşanan buhranın dış sebeplerinden sayılmaz.
25) Birinci Dünya Savaşı?nda, Kafkas Cephesi?nde Enver Paşa?nın saldırı emrine karşı çıkan kişi Haşan izzet Paşa
26) II. Abdülhamid rejimine karşı gösterilen ilk tepki Tıbbiye ve Harbiye?de yetişen öğrencilerin çıkardığı olaylar
27) "Mecelle?nin kabul edilmesi" II. Meşrutiyet döneminde Adliye alanında yapılan düzenlemelerden değildir.
28) Osmanlı Devleti?nin I. Dünya Savaşı?nda Galiçya Cephesi?ne asker göndermesinin amacı Avusturya güçlerine yardım etmek
29) Osmanlı Devleti?nde yerli sermaye ile kurulan ilk banka İtibar-ı Milli Bankası
30) II. Meşrutiyet döneminde Meclis-i Mebusan?da kadınlara seçmen olma hakkının tanınması yönünde teklif veren kişi Lütfi Fikri Bey
31) Ahmet Mithat Efendi?nin 1879?da yazdığı ?Ekonomi Politik? adlı kitabında ele aldığı en önemli konu Osmanlı ekonomisinin azınlıklar tarafından yağma edilmesi
32) "Üretilen ürünlerin ihracatının yasaklanması" 1913?te çıkarılan ?Geçici Sanayi Kanunu? içinde yer alan düzenlemelerden değildir.
33) Osmanlı Devleti?nin bir buhran dönemine girmesinde medreselerin bozulmasını temel faktör olarak gösteren kişi Katip Çelebi
34) II. Meşrutiyetin ilanını sağlayan en önemli güç İttihat ve Terakki Cemiyeti
35) Osmanlı Devleti?nin Viyana?ya ikinci kez sefer düzenlemesinin nedeni Protestan Macarların, Katolik Habsburgların baskısından kurtulmak için Osmanlıdan yardım istemesi
36) 1711?de başlayan, Rus ordusunun yenilmesi ve Osmanlı Devleti?nin Azak Kalesi?ni geri almasıyla sonuçlanan savaş Prut savaşı
37) "1797?de Paris, Viyana ve Berlin?de daimi elçiliklerin kurulması" Lale Devri?nde yapılan yeniliklerden biri değil.
38) Osmanlı Devleti?nin yaşadığı buhranın köklerini Kanuni dönemine kadar götürerek ?reaya, memleket ve hazine kaybına rüşvetçiliğin sebep olduğunu? risalesinde belirten ve eserini IV. Murat?a sunan kişi Koçi Bey
39) Sultan Abdülaziz?e mektup göndererek meşrutiyeti ilan etmesini isteyen Genç Osmanlılar Cemiyeti üyesi Mustafa Fazıl Paşa
40) 1912?de Türkçeye tercüme edilerek Ceride-i Adliye dergisinde yayımlanan kanun İsviçre Medeni Kanunu
41) "Sosyalizm" 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı Devleti?ni kurtarma amacıyla ortaya çıkan fikir akımlarından biri değil.
42) ?İkinci Üç İmparatorlar Ligi? 1881 gerçekleşmiştir
43) Coğrafi keşiflerden sonra sömürgeciliğin ilk aşamada etkilerinin görüldüğü alan İktisadi
44) Anadolu?da ayan ve mütegallibelerin güçlenmesinde etkili olan uygulama Bazı tımarların iltizama verilmesi
45) "1845 yılında ordu merkezlerinde birer askeri lise açılması" Yeniçeri Ocağı?nın ıslahı için yapılan çalışmalardan değildir.
46) "Dar-ı Şura-yı Bahriye" Tanzimat Dönemi Meclislerinden biri değil.
47) Sultan Abdülmecit?in tahttan indirilerek eski düzenin yeniden kurulmasını sağlamaya yönelik gerçekleştirilen olay Kuleli Vakası
48) İkinci Meşrutiyet döneminde cemiyetlerin belirli ilkeler çerçevesinde kurulmasını sağlayan Cemiyetler Kanunu 16 Ağustos 1909 kabul edilmiştir
49) Napolyon Bonaparte?nin 1 Temmuz 1798 tarihinde işgal ettiği Osmanlı toprağı Mısır
50) Birinci Dünya Savaşı?nda Filistin Cephesi?ni komuta eden kişi Cemal Paşa
51) "Türkçülüğün benimsenmesi" Yeni Osmanlılar Hareketi?nin özelliklerinden değildir.
52) Rusların Karadeniz?e yerleşip, Osmanlı içinde yer alan Ortodoks tebaanın koruyuculuğunu elde ettiği antlaşma Küçük Kaynarca
53) Osmanlı ordusu içinde Avrupa tarzında düzenlenen i]k ocak Humbaracı Ocağı
54) "Silah ithalatına yasak getirmesi" Kavalalı Mehmet Ali Paşa?nın Mısır?da yaptığı yeniliklerden değildir.
55) "Şeyh Sait isyanının bastırılması için güçlü bir devletten yardım alınması düşüncesi" Osmanlı Devleti?nin Birinci Dünya Savaşı?na girme sebeplerinden biri değildir.
56) Osmanlı Devleti?nde i]k telgraf hattı 1855 çekilmiştir
57) "Cihannüma" Osmanlı Devleti?ndeki buhranı fark eden bazı devlet adamı ve âlimlerin ıslahat amacıyla yazdığı eserlerden biri değil.
58) I. Dünya Savaşı'nda Irak Cephesi'nde, Türk Birlikleri karşısında İngilizlerin ağır kayıp verdiği yer Kutü?l Ammare
59) "iltizam sisteminin uygulamaya konulması" Islahat Fermam?nda yer alan maddelerden değildir.
60) Birinci Dünya Savaşı?ndan sonra Paris Barış Konferansı?nda İzmir?in Yunanistan?a verilmesine karşı çıkan devlet İtalya
61) Osmanlı Devleti?nde yabancı girişimcilere ilk demir yolu yapım imtiyazı verilen hat İzmir-Aydın
62) Islahat Fermam?ndan sonra İngiliz-Fransız ortak sermayesiyle kurulan ve 1863-1914 yılları arasında altın karşılıklı konvertibl banknot basan banka Osmanlı Bankası
63) "ilk demiryolu ağının yapılması" II. Mahmut döneminde yapılan yenileşme hareketlerinden biri değildir.
64) Osmanlı Devleti?nin, 93 Harbi?nden (1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı) sonra yeni bir müttefik olarak yöneldiği devlet Almanya
65) "Halk mekteplerinin açılması" Tanzimat döneminde eğitim alanında yapılan düzenlemelerden değildir.
66) "Avrupa?da finansal kapitalizmin gelişmesi" Osmanlı Devleti?nin, 17. yüzyılda Avrupa?daki gelişmelere paralel olarak geri kalmasına yol açan nedenlerden biri değildir.
67) Osmanlı Devleti?nde anayasallaşma sürecini başlatan ilk belge Sened-i ittifak
68) "Osmanlı donanmasının çok güçlü bir hale getirilmesi" II. Abdülhamit döneminde yapılan faaliyetlerden değildir.
69) ABD?li misyonerlerin, Osmanlı Devleti?ndeki faaliyetlerinin hedef kitlesi Ermeniler
70) Birinci Balkan Savaşı?na son veren antlaşma Londra
71) Almanya?nın siyasi birliğinin sağlanmasına öncülük eden kişi Otto von Bismarck
72) "İlköğretimin ilk defa zorunlu hâle getirilmesi" Tanzimat döneminin eğitim alanındaki uygulamalarından değildir.
73) 1920 yılında toplanan ve Misak-ı milliyi kabul eden son Osmanlı Mebusun Meclisi zamanında padişah Vahdettin
74) "Divan-ı Ahkam-ı Adliye kurulmuştur." II. Meşrutiyet döneminde hukuk alanında görülen gelişmelerden değildir.
75) Osmanlı Devleti?nde Tanzimat Fermanı yeni bir devrin başlangıcını temsil eder. Gülhane Hatt-ı Hümayunu da denilen bu ferman 3 Kasım 1839 ilan edilmiştir
76) "Devlete uzun süredir zarar veren Yeniçeri Ocağı?nın kaldırılmak istenmesi" Tanzimat Fermanı?nın ilan edilme sebeplerinden değildir.
77) Osmanlı Devleti?nde seçimlerin yapılmasına ve meclisin toplanmasına dair iradenin yayınlandığı II. Meşrutiyet 23 Temmuz 1908 ilan edilmiştir
78) Cumhuriyet Dönemi?nden önce devlet sermayesiyle 1810?da kurulan fabrika Beykoz Tesisleri
79) Ankara?nın başkent seçildiği tarih 13-Ekim-1923
80) Sultan Abdülaziz?in idaresine karşı mücadele etmek amacıyla gazete çıkaran ve bu yolla halkı bilinçlendirerek kamuoyu oluşturmaya çalışan cemiyet Yeni Osmanlılar Cemiyeti
81) İngiliz devletine büyük ayrıcalıklar tanıyan ticaret antlaşması 1838 imzalanmıştır
82) Muhassıllık meclisleri 1840 kurulmuştur
83) "İltizam usulünün devam etmesi" Islahat Fermanı ile gayrimüslim halka tanınan haklardan biri değildir.
84) Meclis-i Maarif-i Umumiye 1846 kurulmuştur
85) 1914 Meclis-i Mebusan?ı görüşmelerinde batılılaşma yolunda atılan adımlardan en önemlisi Miladi takvimin kabulü
86) Mustafa Kemal Atatürk binbaşılığa 14 Kasım 1911 terfi etmiştir
87) Ticaret yaparak bu değerleri kazanan ve şehirlerde yaşayan tüccarlar zümresine Burjuva denir.
88) Çar II. Aleksandr Dönemi?nden itibaren Rus siyasetinde etkili olmaya başlayan Panslavizm?in siyasi alandaki en önemli temsilcisi General Nikolay Pavloviç İgnatiyev
89) Yunan kuvvetleri 15 Mayıs 1919 İzmir?e çıkıp işgal etmiştir
90) Mustafa Kemal, ?Geldikleri Gibi Giderler? şeklindeki tarihi ifadesini 13 Kasım 1918 söylemiştir
91) 1918?de kapatılan Meclis-i Mebusan için 1919 yılı sonuna kadar seçim yapılmasına izin vermeyen İstanbul Hükümeti?nin gösterdiği gerekçe Ülkenin işgal altında olduğu
92) "Âli Paşa" 19. yüzyılda ekonomi bilimi ile uğraşan aydınlardan değildir.
93) "Ankara, Sivas hattı" Osmanlı döneminde yapılan demiryollarından sayılmaz.
94) Türkiye?nin ilk ulusal ticaret bankası Türkiye İş Bankası
95) Mudanya Mütarekesi?nin en önemli kazanımı Doğu Trakya?nın savaşsız Türklere tesliminin koşullarını belirlemesi
96) Saltanatın kaldırılmasına neden olan gelişme Sadrazam Tevfik Paşa?nın barış görüşmelerine birlikte katılmak konusunda ısrarcı olması
97) Yunanistan?ın savaş tazminatı olarak Türkiye?ye verdiği toprak Karaağaç
98) "Madencilik" Osmanlı Devleti'nin, Avrupa ülkelerinin yıkıcı rekabetine karşı dayanarak ayakta kalan küçük işletmelerinden sayılmaz.
99) Mustafa Kemal Atatürk'ün, Padişah tarafından Dokuzuncu Ordu Müfettişliği'ne atanmasının nedeni Samsun ve çevresinde asayişi sağlamak
100) "Yasadan sadece sınırlar içerisindeki Türklerin yararlanması" 1913 tarihli Geçici Sanayi Kanunu'nun hükümlerinden biri değil.
Kaynak: www.onlinefotokopi.com
#-

Ünite 1 : Osmanlı Devleti'nde Yenileşme Çabaları

Kaynak: www.onlinefotokopi.com

Osmanlı Devleti'nde Yenileşme Çabaları ile ilgili çıkmış soruların genel yapısı

Osmanlı Devleti?nde yerli sermaye ile kurulan ilk banka aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti ve İngiltere arasında yapılan Balta Limanı Antlaşması hangi padişah zamanında imzalanmıştır?

Aşağıdakilerden hangisi coğrafi keşiflerin sonuçlarından biri değildir?

Osmanlı Devleti?nin bir buhran dönemine girmesinde medreselerin bozulmasını temel faktör olarak gösteren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

tarzında sorular sorulmuştur.

Kaç Defa Soruldu?

18. yüzyıldan itibaren tekniğin, sınai üretimin ve ulaştırma imkânlarının gelişmesi ile ortaya çıkan değişim aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir? 4  defa soruldu

İlk defa ilköğretimin zorunlu olacağı hangi anayasada yer almıştır? 4  defa soruldu

İngilizlere kapitülasyonları dahi aşan imtiyazların verildiği antlaşma aşağıdakilerden hangisidir? 3  defa soruldu

1838 Balta Limanı Antlaşması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? 2  defa soruldu

Aşağıdakilerden hangisi coğrafi keşiflerin sonuçlarından biri değildir? 2  defa soruldu

Aşağıdakilerden hangisi III. Mustafa döneminde yapılan faaliyetlerden biri değildir? 2  defa soruldu

Aşağıdakilerden hangisi küçük sanayi teşvik ve yerli malını koruma amacıyla çıkarılan ?Geçici Sanayi Kanunu? hükümleri arasında yer almaz? 2  defa soruldu

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti?nde Avrupa?daki gelişmelere paralel olarak yaşanan buhranın sebeplerinden biri değildir? 2  defa soruldu

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı İmparatorluğu?nun 16. ve 17. yüzyıllarda güç kaybetmesine ve buhran yaşamasına yol açan ekonomik nedenlerin dışında tutulmalıdır? 2  defa soruldu

II. Abdülhamit döneminde İslamcılık politikasının güç kazanmasında en fazla yararlanılan araç aşağıdakilerden hangisidir? 2  defa soruldu

II. Mahmut döneminde saray ile ayanlar arasında imzalanan Sened-i İttifak belgesinin en önemli özelliği aşağıdakilerden hangisidir? 2  defa soruldu

III. Selim Dönemi'nde gerçekleştirilen ıslahat hareketlerine ne ad verilir? 2  defa soruldu

İlk demir yolu imtiyazı 1856?da İzmir-Aydın hattı için hangi ülkeye verildi? 2  defa soruldu

Kısa Özet

Tanımlar

Lale devri sadece çiçek bahçeleri ve soğanlarını yetiştirme çabalarının adı değildir. Bu dönemde Avrupa'ya gönderilen elçilerin sayısı artırılarak kültür, sanat, sanayi tarım ve ordu hakkında incelemeler yaptırılmıştır.

Küçük Kaynarca Antlaşma Osmanlı Devleti"nin Karlofça'dan sonra imzaladığı en ağır ikinFjjyf ci antlaşmadır. Antlaşma OsmanlIların toprak kaybından ziyade hukuk, ticaret ve diplomasi alanında aldığı en büyük yenilgidir. Ruslar kazandıkları bu zaferle Karadeniz'e yerleşmiş ve Osmanlının Ortodoks tebaasının haklarının koruyuculuğuna soyunmuştur.

Osmanlı Devleti"nin Avrupa merkezlerinde daimi ikamet elçileri bulunmuyordu. Devlet adamları arasında yabancı dil bilen çok azdı. Devletin yabancı devlet merkezlerinde temsil edilmesi, Avrupalı ülkelerle ilişki kurmak ve güvenilir bilgiler almak için daimi elçiliklerin açılması gerekiyordu. Bu amaçla önemli merkezlerden başlamak üzere 1792'de Londra'da 1797'de Paris, Viyana ve Berlin'de daimi elçilikler açıldı. Bu elçilikler pek çok OsmanlI aydımn yetişmesine, yabancı dil öğrenimlerine, Avrupa ülkelerindeki fikir akımlarını tanımalarına hizmet etti.

Osmanlı devlet adamlarının devletin eski gücüne ulaşması için ayanlarla merkezî otorite arasındaki iktidar ilişkilerini düzenlenmeye çalıştığı bu belge, aynı zamanda, Osmanlı Devleti'ndeki anayasallaşma sürecini başlatan ilk belgelerden biri olarak kabul edilmektedir. Tartışmasız olan bir başka gerçek de şudur ki her ne kadar uygulanma imkânı bulamamış ve kâğıt üzerinde kalmış olsa da Osmanlı tarihinde merkezî otorite ilk kez bu belgeyle sınırlandırılmıştır.

İlk Türkçe Osmanlı gazetesi olan Takvim-i Vekayi 1 Kasım 1831'de haftalık olarak yayın hayatına başladı. İlk nüfus sayımı, ilk karantina ve posta teşkilatının kurulması gibi yenilikler de II. Mahmut döneminde gerçekleştirildi.

Spot BilgilerOsmanlı Devleti?nin klasik dönemi genel anlamda Kanuni dönemi ile bitirilse de yüzyılın sonuna kadar fetihler devam edebilmiştir. 1571?de Kıbrıs?ın fethi tamamlanmış, 1574?te Tunus alınmıştır. Doğuda İran ile sınırlar 1639?da Kasrı Şirin anlaşmasıyla netleştirilmiştir. 1656?da Limni ve Bozcaada alınmış, 1669?da Girit fethedilerek deniz sahasında da başarıların devam ettiği görülmüştür. 1663?te Uyvar fethedilerek batıda bugünkü Slovakya sınırına ulaşılabilmiştir. Ancak bu başarıların Köprülü Mehmet Paşa, Köprülü Fazıl Ahmet Paşa gibi kuvvetli devlet adamlarının yönetiminde gerçekleştirildiğine dikkat edilmelidir. Bu başarılara karşın ordunun vurucu güç olma özelliğini önemli ölçüde kaybettiği görülmektedir. Bu seferlerin uzun sürmesine paralel olarak devlet hazinesinin de kaynaklarını da son derece zayıflatmış olduğunun altı çizilmelidir. XVI. yüzyılın sonlarındaki Haçova Savaşı?nda yeniçerilerin savaş sahasını terk etmelerinin şoku ile olaya bakarak mevcut nizama çeki düzen vermek ihtiyacını dillendirmeye başlayan Osmanlı aydınları durumu yozlaşma ve bozulma olarak teşhis etmişlerdir. devlet idaresinde köklü uygulamaların terk edilmesinin yanı sıra askerî teknolojide geri kalmışlığa dikkat çekilmiştir. Ordu mensuplarının doğrudan yararlandığı toprak sisteminin bozulması, bürokratların günlük çıkarlarını gözetmeleri, rüşvetin artması, işlerde kaliteyi gözetmekten vazgeçilmesinin yanı sıra temel eğitim kurumları olan medreselerdeki bozulma gibi temel aksaklıklara dikkat çekmişlerdir. Gerçekten de asrın başında batı dünyasında görülmeye başlayan coğrafi keşifler ve bunların ilgili ülkelere mali getirisi, bilim ve sanat alanındaki köklü anlayış değişikliklerine mukabil Osmanlı Devleti?nin bilhassa Fatih döneminden sonra içine girdiği "elde edilen başarıları, çıkılan zirveyi muhafaza etmek" düşüncesinden kaynaklanan durağanlık bir asırlık süre sonunda ülkenin ekonomik, idari ve askerî buhran içine düşmesine yol açmıştır. Bu dönemde girişilen ıslahat çabalarına mukabil devlet yönetiminin topyekûn bir değişime inanarak sonuna kadar gitme noktasına gelmediklerinin altı çizilmelidir. Lale çiçeği ve soğanı etrafında şekillenen zevk ü sefa tartışmalarına mukabil bu dönemde Avrupa devletlerinin üstünlüğünün nedenlerini araştırmak ihtiyacını hissetmişlerdir. Kültür, sanat, sanayi, tarım ve ordu konusunda incelemeler yaparak Osmanlı bünyesinde uygulanabilecek açılımların peşine düşülmüştür. Dokuma sanayinde Avrupa?ya bağımlılığı azaltmak için yeni imalathaneler açıldığı gibi yerli mallarının kullanımı teşvik edilmiştir. Bilim ve kültür alanında tercüme heyetleri kurularak yabancı eserlerin tercümeleri basılmış, Sarayın matbaa ve tercüme olayına desteği arttırılmıştır. Nizam-ı Cedit dönemi uygulamaları da Padişah III. Selim?in problemli konularda devletin önemli bürokratlarından aldığı inceleme raporları çerçevesinde şekillenmiştir. İdari, mali, askerî ve sosyal problemlerin sebep ve sonuçlarını analiz eden bu raporların doğrultusunda yeni bir ordu kurulmasına girişilmiştir. Bununla aynı zamanda Avrupa ülkelerinde ikamet elçilikleri açıldığı gibi eyaletlerde devlet otoritesinin sağlanmasına yönelik düzenlemeler gündeme gelmiştir. Madenlerin işlenmeden ihracının yasaklanması, lüks tüketimden kaçınılması, illerdeki valiler ve diğer bürokratların görev sürelerinin belirlenmesi, rüşvet ve adam kayırmanın önlenmesi, toprak sisteminin ıslah edilmesi gibi temel sorunlara çareler üretilmeye çalışıldı.

Her iki padişah döneminde devletin askerî ve idari zaaflarının önlenmesine yönelik çabalar ortaktır. Orduda yenileşme hareketlerinde yeni birimler kurulmuş, hayatiyetini devam ettirebilmesi için hazine oluşturulmuştur. III. Selim dönemindeki Nizam-ı Cedit ordusuna paralel olarak II. Mahmud Sekban-ı Ceditleri oluşturmuştur. Toprak sisteminin ıslahı kadar bilim ve kültür sahasında da dünyadaki gelişmeleri takip etme ihtiyacı hissedilerek tercüme hareketlerine girişilmiştir. Avrupa?ya öğrenci ve bürokratlar göndererek iki yönlü bir fayda elde edilmeye çalışılmıştır. Mevcut beklentileri karşılayamayan yapıları rahatsız etmeden yeni birimler oluşturarak eskiyi bunlarla dönüştürmek beklentisi ise maalesef her iki deneyimde de eski müesseselerin isyanı sonrasında yarım kalmıştır. II. Mahmut döneminde merkezî idare teşkilatında gerçekleştirilen reformlar etkili ve uzun ömürlü olacaktır. devletin farklı sahalardaki işlerini görmek için meclisler açılması, Avrupa?ya daha çok sayıda öğrenci gönderilmesi,kılık kıyafette düzenlemeler yapılması gibi ileri hamlelerin ise ancak Yeniçeri Ocağı?nın kaldırılmasından sonra yapılabildiği unutulmamalıdır. Fransız ihtilali?nin sonuçlarından olan milliyetçilik fikrinin çok dil, din ve uluslu Osmanlı Devleti?ndeki etkileri XIX. asrın gelişmelerini anlamak açısından önemlidir. Küçük Kaynarca Anlaşması ile resmî hüviyet kazanan din kardeşliği vesilesiyle dış müdahalelere bu aşamada milliyet bağı da katılmıştır. İngiltere, Fransa ve Rusya başta olmak üzere Şark meselesinde çıkar sağlamak isteyen her devlet bu hususları tahrik etmekten geri durmamıştır. Rusya?nın desteklediği Sırplar 1813?te giriştikleri isyanlar sonucu 1830?da özerk hâle gelmişlerdir. Rusların yanı sıra Ingilizlerin ve Fransızların da desteklediği Yunanlar ise 1820-1830 döneminde ayrı bir devlet olarak ortaya çıkmayı başarmışlardır. Bu ayrılıklar Osmanlı Devleti?ni siyaseten ve mali açıdan zayıflatılırken Rusya Akdeniz?e kolayca açılmak, İngiltere ise hâkimiyetini devam ettirerek Hindistan sömürgesinin ulaşım emniyetini sağlamak hedefini takip ediyordu. 1868?de Süveyş Kanalı?nın açılması İngiltere için Osmanlı Devleti?nin hayati önemini ortadan kaldırmıştır. Bir şekilde Osmanlı Devleti?nin Rusya veya bir başka devletin kontrolü altına girmemesine çalışan İngiltere 1877-1878 Savaşı?ndan itibaren devletin yıkılmasına yönelik politikaları doğrudan geliştirmek ve uygulamak noktasına gelmiştir.

Püf Noktalar

Kısa Kısa

Doğru - Yanlış Testleri

Aşağıdaki ifadeleri doğru-yanlış şeklinde doldurun. Hatalı bildiğiniz konu başlıklarını tekrar gözden geçirin.

(   ) (1838 Balta Limanı Antlaşması ile ilgili); İthalatı kısıtlayan, gümrük vergilerini yükselten hükümler içermektedir.
(   ) (Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâmı Adliye ile ilgili); Meclis 1854?te ikiye ayrılmıştır.
(   ) "Batı tarzı üretim biçimine ağırlık verilmesi" Lale Devri'nin özelliklerinden biridir.
(   ) "Coğrafi keşifler sonucu ticaret yollarının değişmesi" Osmanlı Devleti?nde 17. yüzyılda yaşanan buhranın dış sebeplerinden biridir.
(   ) "Atlas Okyanusu kıyısındaki limanların önemini kaybetmesi" coğrafi keşiflerin sonuçlarından biridir.
(   ) "Merkezi otoritenin güçlenmesi" Osmanlı Devleti?nde Avrupa?daki gelişmelere paralel olarak yaşanan buhranın sebeplerinden biridir.
(   ) "1797?de Paris, Viyana ve Berlin?de daimi elçiliklerin kurulması" Lale Devri?nde yapılan yeniliklerden biridir.
(   ) "Sosyalizm" 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı Devleti?ni kurtarma amacıyla ortaya çıkan fikir akımlarından biridir.
(   ) "1845 yılında ordu merkezlerinde birer askeri lise açılması" Yeniçeri Ocağı?nın ıslahı için yapılan çalışmalardan biridir.
(   ) "Silah ithalatına yasak getirmesi" Kavalalı Mehmet Ali Paşa?nın Mısır?da yaptığı yeniliklerden biridir.
(   ) "Cihannüma" Osmanlı Devleti?ndeki buhranı fark eden bazı devlet adamı ve âlimlerin ıslahat amacıyla yazdığı eserlerden biridir.
(   ) "ilk demiryolu ağının yapılması" II. Mahmut döneminde yapılan yenileşme hareketlerinden biridir.
(   ) "Avrupa?da güçlü merkezi hükümetlerin kurulması" Osmanlı Devleti?nin, 17. yüzyılda Avrupa?daki gelişmelere paralel olarak geri kalmasına yol açan nedenlerden biridir.
(   ) "Osmanlı donanmasının çok güçlü bir hale getirilmesi" II. Abdülhamit döneminde yapılan faaliyetlerden biridir.
(   ) "Coğrafi keşiflerle Osmanlıların hâkimiyetindeki eski ticaret yollarının önemini kaybetmesi" Osmanlı Devleti?nde Avrupa?daki gelişmelere paralel olarak yaşanan buhranın sebeplerinden biridir.
(   ) "Halıcılık" Osmanlı Devleti'nin, Avrupa ülkelerinin yıkıcı rekabetine karşı dayanarak ayakta kalan küçük işletmelerinden biridir.
(   ) (1838 Balta Limanı Antlaşması ile ilgili); İngiltere serbest ticaret yapma imtiyazı elde etmiştir.
(   ) (Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâmı Adliye ile ilgili); 1838 yılında kurulmuştur.
Y D D D Y Y Y Y Y Y Y Y D Y D D D D

Boşluk Doldurma

Aşağıdaki ifadelerdeki boşlukları doldurun. Hatalı olduğunuz konu başlıklarını tekrar gözden geçirin.

1) III. Selim Dönemi'nde gerçekleştirilen ıslahat hareketlerine ...........denir
2) III. Selim Dönemi?nde hazırlanan raporlarda en fazla üzerinde durulan ve yenileşme (reform) yapılması gerektiği düşünülen alan ...........dır
3) Osmanlı Devleti?nde tüm bireyler için ilköğretimi zorunlu hale getiren belge ...........dır
4) II. Mahmut döneminde saray ile ayanlar arasında imzalanan Sened-i İttifak belgesinin en önemli özelliği ...........dır
5) Osmanlı Devleti?nde yerli sermaye ile kurulan ilk banka ...........dır
6) 1838 yılında imzalanan ve İngiliz tüccarlarını Osmanlı Devleti?nde en imtiyazlı millet haline getiren antlaşma ...........dır
7) Osmanlı Devleti?nin bir buhran dönemine girmesinde medreselerin bozulmasını temel faktör olarak gösteren kişi ...........dır
8) Osmanlı Devleti ile Avusturya İmparatorluğu arasında yapılan Pasarofça Antlaşmasından sonra başlayan, devletin içyapısında bazı düzenlemelerin gerçekleştirildiği 1718?1730 yılları arasını kapsayan döneme ...........denir
9) 1711?de başlayan, Rus ordusunun yenilmesi ve Osmanlı Devleti?nin Azak Kalesi?ni geri almasıyla sonuçlanan savaş ...........dır
10) Topkapı Sarayı?nda kütüphane açtırarak ülkenin dört bir tarafından önemli kitap ve el yazmalarını toplatan padişah ...........dır
11) ?İkinci Üç İmparatorlar Ligi? .............. gerçekleşmiştir?
12) Anadolu?da ayan ve mütegallibelerin güçlenmesinde etkili olan uygulama ...........dır
13) İngilizlere kapitülasyonları dahi aşan imtiyazların verildiği antlaşma ...........dır
14) II. Abdülhamit döneminde İslamcılık politikasının güç kazanmasında en fazla yararlanılan araç ...........dır
15) Napolyon Bonaparte?nin 1 Temmuz 1798 tarihinde işgal ettiği Osmanlı toprağı ...........dır
16) Rusların Karadeniz?e yerleşip, Osmanlı içinde yer alan Ortodoks tebaanın koruyuculuğunu elde ettiği antlaşma ...........dır
17) Osmanlı Devleti?nde 1831'de çıkarılan ilk Türkçe gazete ...........dır
18) Osmanlı Devleti?nde yabancı girişimcilere ilk demir yolu yapım imtiyazı verilen hat ...........dır
19) Avrupa?daki askeri ve sosyal hayatı anlatan 500 sayfalık bir sefaretname hazırlayarak, III. Selim?e sunan elçi ...........dır
20) 18. yüzyılda Avrupa tarzında düzenlenen ilk Osmanlı kurumu ...........dır
21) Osmanlı Devleti?nde anayasallaşma sürecini başlatan ilk belge ...........dır
22) Vaka-i Hayriye adıyla tarihe geçen olay ...........dır
23) Cumhuriyet Dönemi?nden önce devlet sermayesiyle 1810?da kurulan fabrika ...........dır
24) III. Selim döneminde kurulan ordunun adı ...........dır
25) II- Abdülhamit Dönemi'nde etkili olan düşünce akımı ...........dır
26) Osmanlı Devleti?nde 1831'de çıkarılan ilk Türkçe gazete ...........dır
1) Nizam-ı Cedid  2) Askeri  3) Kanun-i Esasi  4) Merkezi otoritenin sınırlandırılması 5) İtibar-ı Milli Bankası  6) Balta Limanı  7) Katip Çelebi  8) Lale Devri  9) Prut savaşı  10) I. Mahmut  11) 1881  12) Bazı tımarların iltizama verilmesi 13) Balta Limanı Antlaşması  14) Telgraf  15) Mısır  16) Küçük Kaynarca  17) Takvim-i Vekayi  18) İzmir-Aydın 19) Ebubekir Ratıb Efendi  20) Humbaracı Ocağı  21) Sened-i ittifak  22) Yeniçeri Ocağının kaldırılması 23) Beykoz Tesisleri  24) Nizam-I Cedid  25) İslamcılık 26) Takvim?i Vekayi 

Kaynak: www.onlinefotokopi.com

#-

Ünite İle İlgili Çıkmış Sorular

1. III. Selim Dönemi'nde gerçekleştirilen ıslahat hareketlerine ne ad verilir?

  A) Islahat Fermanı

  B) Nizam-ı Cedid

  C) Sened-i ittifak

  D) Mühendishane-i Berr-i Hümayun

  E) Tanzimat Fermanı

2017 Tek Ders Doğru Cevap: B



2. III. Selim Dönemi?nde hazırlanan raporlarda en fazla üzerinde durulan ve yenileşme (reform) yapılması gerektiği düşünülen alan aşağıdakilerden hangisidir?

  A) Mali

  B) Sosyal

  C) Kültürel

  D) Askeri

  E) idari

2018 Ara Sınav Doğru Cevap: D



3. III. Selim Dönemi'nde gerçekleştirilen ıslahat hareketlerine ne ad verilir?

  A) Islahat Fermanı

  B) Nizam-ı Cedid

  C) Tanzimat Fermanı

  D) Sened-i ittifak

  E) Vaka-i Hayriye

2018 Ara Sınav Doğru Cevap: B



4. Osmanlı Devleti?nde tüm bireyler için ilköğretimi zorunlu hale getiren belge aşağıdakilerden hangisidir?

  A) Tanzimat Fermanı

  B) Islahat Fermanı

  C) Muharrem Kararnamesi

  D) Kanun-i Esasi

  E) Sened-i ittifak

2018 Ara Sınav Doğru Cevap: D



5. Aşağıdakilerden hangisi Lale Devri'nin özelliklerinden biri değildir?

  A) ilk matbaanın kurulması

  B) İstanbul'da lalenin çokça yetiştirilmesi

  C) Batı tarzı üretim biçimine ağırlık verilmesi

  D) Tercüme heyetlerinin kurulması

  E) ilk gazetenin çıkarılması

2018 Ara Sınav Doğru Cevap: E



6. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti?nde 17. yüzyılda yaşanan buhranın dış sebeplerinden biri değildir?

  A) Avrupa?daki hanedanlar arasında çatışmaların yaşanması

  B) Avrupa'nın bilim, teknoloji, felsefe ve kültür alanında ilerlemesi

  C) AvrupalI devletlerin sömürgecilik yoluyla zenginleşmesi

  D) Coğrafi keşifler sonucu ticaret yollarının değişmesi

  E) Avrupa?da merkezi yönetimlerin güçlenmesi

2018 Ara Sınav Doğru Cevap: A



7. II. Mahmut döneminde saray ile ayanlar arasında imzalanan Sened-i İttifak belgesinin en önemli özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

  A) Merkezi otoritenin sınırlandırılması

  B) Vergi oranlarının düşürülmesi

  C) Ayanların Padişah?a sadakatle bağlı olması

  D) Padişahların ayanları koruması

  E) Ayanlığın babadan oğula geçmesinin kabul edilmesi

2013 Dönem Sonu Doğru Cevap: A



8. Kıbrıs?ın fethi hangi padişah zamanında gerçekleşmiştir?

  A) II. Mehmet

  B) I. Süleyman

  C) IV. Murat

  D) III. Selim

  E) II. Selim

2014 Dönem Sonu Doğru Cevap: E



9. 1876 Anayasasının ön gördüğü Meclis-i Umumi hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  A) Meclis-i Umumi, Heyet-i Ayan ve Heyet-i Mebusan olmak üzere iki ayrı meclisten oluşurdu.

  B) Heyet-i Ayan üyeleri padişah tarafından atanırdı.

  C) Mebusların üyeliğinin düşmesi ve yargılanmalarına Meclis-i Umumi azası karar verirdi.

  D) Heyet-i Mebusan üyeleri tekrar seçimlere katılamazdı.

  E) Heyet-i Mebusan seçimleri dört yılda bir yapılırdı.

2014 Dönem Sonu Doğru Cevap: D



10. Aşağıdakilerden hangisi küçük sanayi teşvik ve yerli malını koruma amacıyla çıkarılan ?Geçici Sanayi Kanunu? hükümleri arasında yer almaz?

  A) Vergi muafiyeti

  B) Geçici gümrük muafiyeti

  C) Bedava arazi uygulaması

  D) Yasadan sadece sınırlar içerisindeki Türklerin yararlanması

  E) Kanunun geçerli olduğu tesislerin ürünlerini öncelikle kamunun satın alma zorunluluğu

2014 Dönem Sonu Doğru Cevap: D



11. Osmanlı Devleti?nde yerli sermaye ile kurulan ilk banka aşağıdakilerden hangisidir?

  A) Bank-ı Osmanî-i Şahane

  B) İtibar-ı Milli Bankası

  C) Ziraat Bankası

  D) Memleket Sandıkları

  E) Milli Aydın Bankası

2014 Dönem Sonu Doğru Cevap: B



12. Aşağıdakilerden hangisi III. Selim?in yaptığı ıslahatlardan biri değildir?

  A) Mühendishane-i Berr-i Hümayun?un açılması

  B) Tımar ve zeametin yeniden düzenlenmesi

  C) Mühendishane-i Bahri Hümayun?un ıslah edilmesi

  D) Gedik usulünün kaldırılması

  E) Evkaf Vekâlet?inin kurulması

2015 Dönem Sonu Doğru Cevap: E



13. Osmanlı Devleti ve İngiltere arasında yapılan Balta Limanı Antlaşması hangi padişah zamanında imzalanmıştır?

  A) I. Mahmut

  B) II. Mahmut

  C) I. Abdülhamit

  D) II. Abdülhamit

  E) II. Selim

2015 Dönem Sonu Doğru Cevap: B



14. Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamit döneminde eğitim için ayrılan kaynaklar arasında yer almaz?

  A) Yabancı ülkelerden alınan borç

  B) Çıkarılan yeni vergiler

  C) Vakıf gelirleri

  D) Halktan alınan bağışlar

  E) Yerel kaynaklar

2015 Dönem Sonu Doğru Cevap: A



15. 1838 yılında imzalanan ve İngiliz tüccarlarını Osmanlı Devleti?nde en imtiyazlı millet haline getiren antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

  A) Hünkâr İskelesi

  B) Balta Limanı

  C) Karlofça

  D) Pasarofça

  E) Paris

2015 Dönem Sonu Doğru Cevap: B



Ders Analizi

Son 5 yılda çıkmış soruların ünitelere göre analizi

Ara Sınav Üniteleri

1.Ünite Osmanlı Devleti'nde Yenileşme Çabaları 86 soru

2.Ünite Türkiye'de Reform Arayışları (1839-1908) 71 soru

3.Ünite Türkiye'de Meşrutiyet Dönemleri 40 soru

4.Ünite Avrupa ve Türkiye (1838-1918) 39 soru

Dönem Sonu Sınavı Üniteleri

5.Ünite Mondros'tan Lozan'a Türkiye 40 soru

6.Ünite Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Siyasi Yapılanma (1920-1923) 40 soru

7.Ünite Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Ekonomik Gelişmeler 19 soru

8.Ünite Yeni Türk Devleti'nin İlanı: Lozan'dan Cumhuriyet'e 53 soru

Tebrikler. 1. Üniteyi tamamladınız..

Buradaki bilgilerin tümü onlinefotokopi.com TEKKAYNAK ders çalışma kitapçıklarından alıntıdır.

Bu üniteye ait diğer çıkmış sorular ile diğer ünitelerine ait kaynakları ve deneme sınavlarını, Sınav öncesi pratik bilgileri , Doğru Yanlış ve Boşluk Doldurma Testlerini, Çözümlü Sorularıwww.onlinefotokopi.com sitesinden temin edebilirsiniz. onlinefotokopi olarak tüm sınavlarınızda başarılar dileriz.

önceki ders <<-- ÇEVRE SOSYOLOJİSİ  sonraki ders -->> ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II